Związek Przedsiębiorców i Pracodawców (ZPP) wystąpił z inicjatywą zgłaszania barier i propozycji deregulacyjnych, które zostaną przekazane Komisji w ramach prac Zespołu do spraw Deregulacji i Dialogu Gospodarczego. W odpowiedzi na ten apel Stowarzyszenie Branży Fotowoltaicznej i Magazynowania Energii (SBF Polska PV) przekazało oficjalne stanowisko dotyczące kluczowych barier administracyjnych w sektorze fotowoltaiki (PV) oraz magazynowania energii dla segmentu C&I (komercyjnego i przemysłowego).

Deregulacja w tym obszarze ma dla przedsiębiorców znaczenie wykraczające poza samo tempo procesu inwestycyjnego. Własne źródło wytwórcze i magazyn energii to jedno z nielicznych realnie dostępnych narzędzi, dzięki którym firma buduje sobie tarczę przed wzrostem i niestabilnością cen energii.

Według danych z naszych analiz, 61% firm wskazuje wzrost kosztów pracy i operacji jako zagrożenie finansowe, z czego 62% wskazuje inflację, a 63–66% koszty energii i paliw jako główne czynniki tego wzrostu. W tym kontekście każda bariera administracyjna, która wydłuża lub podraża budowę własnego źródła energii, bezpośrednio ogranicza firmom dostęp do jednego z niewielu instrumentów ochrony przed tym ryzykiem.

Poniżej przedstawiamy listę podstawowych zmian, które nie oddziałują negatywnie na budżet Państwa ani na sieć energetyczną. Obserwowany spadek zainteresowania budową instalacji fotowoltaicznych na własne potrzeby wynika m.in. z faktu, że pełny proces inwestycyjny stosunkowo niedużej instalacji – licząc łącznie pozwolenie na budowę, warunki przyłączenia, montaż i odbiory – trwa dziś blisko 2 lata. Usunięcie poniższych barier pozwoliłoby na skrócenie tego procesu do maksymalnie 2 miesięcy.

Kluczowe postulaty deregulacyjne SBF Polska PV:

1. Wymóg nadmiarowej telemechaniki dla instalacji 50–200 kW

  • Przepis: Prawo Energetyczne / IRiESD – wymogi komunikacyjne SCADA identyczne jak dla farm zawodowych.

  • Rozwiązanie: Zastąpienie wymogu systemu telemechaniki zabezpieczeniem stykowym oraz opłatą za ponadnormatywny eksport energii.

  • Uzasadnienie: Koszt telemechaniki wynosi 70–170 tys. zł, przy koszcie samej instalacji 50 kWp na poziomie ok. 100–120 tys. zł. Do progu 50 kW inwestor ponosi wyłącznie koszt instalacji; powyżej tego progu dodatkowy koszt telemechaniki potrafi niemal podwoić wartość całego projektu.

2. Podniesienie progu mikroinstalacji do 150 kWp z uproszczonym trybem przyłączenia

  • Przepis: Ustawa o OZE (art. 2 pkt 19); Prawo Budowlane (art. 29 ust. 2 pkt 16); przepisy określające terminy wydania warunków przyłączenia.

  • Problem: Dzisiejsze zwolnienie z pozwolenia na budowę dla instalacji do 150 kW jest przepisem pozornym: ustawodawca przewidział wprawdzie uprzywilejowany, 45-dniowy termin wydania warunków przyłączenia dla PV na budynku do 2 MW, ale w praktyce realny czas oczekiwania sięga 9 miesięcy. Zniesienie PnB traci sens, skoro drugi, decydujący o harmonogramie etap inwestycji i tak trwa wielokrotnie dłużej niż przewiduje ustawa. Dodatkowo bariera sprzętowa (telemechanika) skutecznie powstrzymuje inwestycje.

  • Rozwiązanie: Podniesienie progu mikroinstalacji do 150 kWp (przyłącza <110 kV, eksport do 50 kW), obejmujące łącznie:

    • Zwolnienie z pozwolenia na budowę;

    • Zwolnienie z pełnej procedury warunków przyłączenia (pozostawiając wyłącznie zgłoszenie do OSD);

    • Zastąpienie kosztownej telemechaniki standardowym zabezpieczeniem stykowym z możliwością pobierania opłaty za ponadnormatywne wprowadzenie energii do sieci.

  • Uzasadnienie: Mechanizm opłaty za nadwyżkowy eksport w połączeniu z zabezpieczeniem stykowym daje OSD realne narzędzie ochrony sieci bez generowania ogromnych kosztów po stronie inwestora.

3. Pomiar mocy instalacji w DC zamiast AC

  • Przepis: Ustawa o OZE / Prawo Energetyczne – praktyka OSD polegająca na sumowaniu mocy generatora (DC).

  • Problem: OSD kwalifikuje instalację według sumy mocy paneli (DC), a nie mocy falownika (AC), czyli rzeczywistej mocy, jaka fizycznie może trafić do sieci. Sieć dystrybucyjna nie „widzi” mocy paneli, tylko moc przepuszczoną przez falownik. Instalacja o orientacji wschód-zachód ma dokładnie taki sam wpływ na sieć jak instalacja południowa o mniejszej liczbie paneli, o ile obie używają tego samego falownika – mimo to zostaje zakwalifikowana do wyższego, bardziej rygorystycznego progu administracyjnego.

  • Rozwiązanie: Zmiana podstawy pomiaru mocy instalacji na moc przekształtnika (AC).

  • Uzasadnienie: Kwalifikacja administracyjna powinna odzwierciedlać rzeczywisty wpływ instalacji na sieć. Obecna praktyka prowadzi do częstych i nieuzasadnionych odmów wydania warunków przyłączenia.

4. Niespójność progu zwolnienia z PnB z progiem przyłączeniowym dla dachowych instalacji PV

  • Przepis: Prawo Budowlane (art. 29 ust. 2 pkt 16) oraz przepisy przyłączeniowe (45 dni na wydanie warunków dla instalacji PV na budynku do 2 MW).

  • Problem: Próg zwolnienia z PnB dla PV dachowych wynosi dziś 150 kW, podczas gdy w przepisach przyłączeniowych instalacje na budynku do 2 MW uznaje się za spójną kategorię objętą 45-dniowym trybem. W efekcie inwestor powyżej 150 kW i tak musi przechodzić pełną, wielomiesięczną procedurę PnB.

  • Rozwiązanie: Podniesienie progu zwolnienia z PnB dla PV dachowych do 999 kWp, pod warunkiem przedłożenia ekspertyzy nośności dachu oraz braku naruszenia obrysu budynku.

  • Uzasadnienie: Progowi 999 kWp odpowiada górna granica wpisu do rejestru wytwórców (powyżej wymagana jest koncesja URE). Ujednolicenie przepisów wyeliminuje sprzeczności prawne, a wymóg ekspertyzy nośności zapewni pełne bezpieczeństwo konstrukcyjne.

5. Wyłączenie instalacji gruntowych z uprzywilejowanego trybu przyłączeniowego

  • Przepis: Przepisy określające terminy wydania warunków przyłączenia (45-dniowy tryb zastrzeżony wyłącznie dla instalacji na budynkach).

  • Problem: Ustawodawca ogranicza 45-dniowy termin wydania warunków przyłączenia tylko do instalacji dachowych, pomijając gruntowe do 2 MW. Z punktu widzenia sieci instalacja na gruncie i na dachu mają identyczną charakterystykę techniczną. Przedsiębiorcy inwestujący na nieużytkach są karani dłuższą procedurą (60–150 dni).

  • Rozwiązanie: Rozszerzenie uprzywilejowanego 45-dniowego trybu wydania warunków przyłączenia na wszystkie instalacje PV do 2 MW (również na gruncie).

  • Uzasadnienie: Kryterium różnicujące termin powinno wynikać z mocy i technologii, a nie z miejsca montażu. Obecne przepisy utrudniają inwestycje na terenach poprzemysłowych i gruntach słabej klasy.

6. Zaniżony próg formalny dla magazynów energii

  • Przepis: Prawo Budowlane – progi dla magazynów energii (do 30 kWh: brak wymogów; 30–300 kWh: zgłoszenie; pow. 300 kWh: pozwolenie na budowę).

  • Problem: Samochód elektryczny z baterią ~75 kWh może parkować w garażu podziemnym bez żadnych procedur. Tymczasem stacjonarny magazyn energii spełniający wyśrubowane normy bezpieczeństwa już powyżej 30 kWh wymaga zgłoszenia, projektu i uzgodnień PPOŻ.

  • Rozwiązanie: Podniesienie progu zwolnionego z obowiązku zgłoszenia dla magazynów energii z 30 kWh do 100 kWh.

  • Uzasadnienie: Próg 100 kWh (przy typowym przeliczniku 0,5C) odpowiada mocy ok. 50 kW, co wyrównuje przepisy z progiem mikroinstalacji PV. Obniży to bariery formalne, które obecnie zniechęcają inwestorów.