“Projekt z dnia 9 czerwca 2025 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU I TECHNOLOGII1) z dnia … r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie”
Kraków, 2 lipca 2025 r.
Z ogromnym niepokojem informujemy, że opublikowany 13 czerwca br. projekt rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zawiera najbardziej rygorystyczne w Europie przepisy dotyczące instalowania magazynów energii.
Jeśli projekt nie zostanie zmieniony, nowe regulacje wejdą w życie już 14 lipca 2025 r.
Uwagi można zgłaszać tylko do 13 lipca 2025 r. Brak reakcji w tym terminie będzie traktowany jako milcząca zgoda.
Co oznaczają nowe przepisy?
Projektowane zapisy w praktyce:
- uniemożliwiają montaż magazynów powyżej 10 kWh bez poniesienia ogromnych kosztów – wymagają m.in. wydzielenia specjalnych pomieszczeń technicznych, zastosowania systemów sygnalizacji pożarowej i urządzeń gaśniczych;
- nie rozróżniają technologii – nawet bardzo bezpieczne rozwiązania (np. oparte na LFP) objęte są tymi samymi wymogami co bardziej ryzykowne chemicznie systemy (NMC);
- zakazują instalacji w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi – co eliminuje montaż w mieszkaniach i większości domów wielorodzinnych;
- wymuszają wydzielone pomieszczenia tylko na magazyn energii – co oznacza utratę powierzchni użytkowej i dodatkowe koszty inwestycyjne;
- mogą zwiększyć koszt instalacji nawet o 30–60%, co skutecznie zablokuje rozwój rynku w sektorze MŚP i u prosumentów;
- odwołują się do Polskich Norm bez ich wskazania, co stwarza niejasności prawne i ryzyko odmów odbiorów.
Apel
W obecnym brzmieniu rozporządzenie zagraża rozwojowi rynku magazynów energii, który miał być jednym z kluczowych filarów transformacji energetycznej i niezależności energetycznej Polski.
Jako branża musimy zareagować – czasu jest bardzo mało!
Zachęcamy do zapoznania się z pełnym komentarzem SBFiME i przesłania własnych uwag do Ministerstwa.
- Pełny komentarz SBFiME zamieszczamy poniżej
- Plik do zgłoszenia uwag (do edycji): << Formularz do zgłaszania uwag
- Adres do wysyłki uwag: rozporzadzenieWT@mrit.gov.pl
- Pełna treść projektu rozporządzenia: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12398903/katalog/13135632#13135632
Postulaty SBFiME:
- zawieszenie wdrażania §310–312 w obecnej formie,
- przeprowadzenie rzetelnych konsultacji z udziałem rynku, rzeczoznawców i inżynierów,
- opracowanie przepisów proporcjonalnych do realnego ryzyka i rodzaju technologii, rozróżnienie technologii (np. LFP vs. NMC),
- przygotowanie katalogu bezpiecznych zastosowań dla segmentu prosumenckiego i MŚP.
Z poważaniem,
Maciej Borowiak
Prezes Zarządu
Stowarzyszenia Branży Fotowoltaicznej i Magazynowania Energii (SBFiME)
Pełna treść stanowiska
Projekt z dnia 9 czerwca 2025 r. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jaki został skierowany do konsultacji budzi nasze bardzo duże zaniepokojenie gdyż w przypadku instalacji fotowoltaicznych naraża przyszłych inwestorów na szereg nieuzasadnionych kosztów z kolei w przypadku magazynów energii uniemożliwia montaż magazynu energii powyżej 10 kWh przy założeniu racjonalnych nakładów inwestycyjnych. Ponadto bardzo rygorystyczne podejście jest stosowane zarówno do magazynów energii narażonych na incydenty pożarowe w stopniu małym, bardzo małym jak i rozwiązania techniczne zupełnie niepalne. Poniżej odniesienie do poszczególnych zapisów budzących największe kontrowersje.
Rozdział 11 Warunki instalowania urządzeń fotowoltaicznych
§ 303. 1. Przewód instalacji elektrycznej z urządzeniami fotowoltaicznymi, zwanej dalej „instalacją fotowoltaiczną”, po stronie prądu stałego prowadzi się na zewnątrz budynku.
- Dopuszcza się prowadzenie przewodu, o którym mowa w ust. 1, wewnątrz budynku, jeżeli jest on umieszczony w osłonie lub obudowie o klasie odporności ogniowej co najmniej:
1) EI 30 – w przypadku budynków, o których mowa w § 224;
2) EI 60 – w pozostałych przypadkach.
Dopuszczony przez rozporządzenie sposób prowadzenia przewodów nie przewiduje prowadzenia kabli fotowoltaicznych w sposób podtynkowy takie rozwiązanie jest przykładowo dopuszczone w niemczech i jest powszechnie uznawane za rozwiązanie bezpieczne. Ponadto dopuszczone powinno być prowadzenie przewodów w kanałach technicznych istniejących w budynkach bez wymogu stosowania dodatkowych osłon.
Z wymogów prowadzenia kabli w osłonach należy wyłączyć obszar bezpośrednio wokół falownika w strefie do 1 m wynika to z faktu że sposób podłączenia kabli do falownika uniemożliwia doprowadzenie kabli do terminalna podłączeniowego w ognioodpornej osłonie.
W przepisach brakuje wskazana wymogów dla kabli stosowanych do wykonania trasy kablowej strony stałoprądowej a praktyka pokazuje że to często jakość i typ zastosowanego kabla wpływa na bezpieczeństwo. Z tego powodu w rozporządzeniu powinno znaleźć się zalecenie wykonania trasy kablowej kablem zgodnym z normą PN-EN 50618 Fundamentalnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo pożarowe instalacji fotowoltaicznych jest jakość oraz kompatybilność szybkozłączy stosowanych w instalacjach. W tej materii w rozporządzeniu nie poświęcono ani punktu a jest to zagadnienie kluczowe dla bezpieczeństwa. Z tego względu wydaje się zasadne aby wskazać że zastosowane w instalacji fotowoltaicznej złącza spełniały wymagania dotyczące szybkozłączy stosowanych w instalacjach fotowoltaicznych, które określa norma IEC 62852 (w Polsce przyjęta jako PN-EN 62852).
§ 304. Instalację fotowoltaiczną wyposaża się w rozwiązania umożliwiające odłączenie napięcia w przewodzie po stronie prądu stałego prowadzonego wewnątrz budynku. Przycisk uruchamiający ręczne odłączenie napięcia instaluje się w miejscu projektowanego dostępu dla ekip ratowniczych i oznakowuje się znakiem informującym o przeznaczeniu tego przycisku.
W przypadku wymogu prowadzenia kabli w osłonach ogniodpornych wymóg stosowana dodatkowego wyłącznika odłączającego napiecie wydaje się wymogiem zdecydowanie nadmiarowym narażającym inwestorów na zbędne dodatkowe koszty i znacząco komplikującym instalacje. Ponadto w pewnych przypadkach literalne stosowanie tego wymogu prowadziłoby do duplikowania systemów bezpieczeństwa tak byłoby w przypadku instalacji wyposażonej w optymalizatory mocy, które przy zaniku napięcia po stronie AC automatycznie obniżają do zera lub sprowadzają do poziomu bezpiecznego napięcie po stronie DC.
Warto podkreślić że nawet w Niemczech gdzie w europie znajduje się najwięcej bo ok. 4 mln minroinstalacji nie ma obowiązku stosowania wyłącznika przeciwpożarowego (tzw. „Feuerwehrschalter”) w systemach fotowoltaicznych na budynkach mieszkalnych. W Polsce działa ok. 1,5 mln domowych instalacji fotowotlaicznych z tego względu wprowadzenie tego wymogu w obecnym stanie rynku jedynie znacząco podniesie koszty instalacji fotowoltaicznych bez jakiegokolwiek wpływu na bezpieczeństwo.
§ 305. 1. Falownik umieszcza się na zewnątrz budynku lub w pomieszczeniu nieprzeznaczonym na pobyt ludzi, w odległości co najmniej 2 m od elementu budynku wykonanego z materiałów o klasie reakcji na ogień innej niż A1 lub A2, d0, w miejscu zapewniającym odpowiednią wentylację.
Jednoznacznie wskazanie że falownik można lokalizować w pomieszczeniach nieprzeznaczonych na pobyt ludzi zasadniczo eliminuje możliwość montażu falowników wielu miejscach, które są do tej pory wykorzystywane np. pomieszczenia gospodarcze gdzie pobyt ludzi jest okresowy. Tak rygorystyczne podejście z jednej strony mocno ograniczy dostępne miejsca montażu. Z drugiej strony szczególnie w starszych budynkach będzie budziło dylematy interpretacyjne czy dane pomieszczenie przewiduje pobyt ludzi czy nie a z trzeciej strony może wymuszać na instalatorach bardzo złe lokalizacje falowników jak np. nieużytkowe poddasze, które spełni wymogi rozporządzenia ale z uwagi na panujące tam temperatury jest bardzo złą lokalizacją.
Ponadto warto podkreślić że bardzo niefortunne jest sformułowanie “Falownik umieszcza … w odległości co najmniej 2 m od elementu budynku wykonanego z materiałów o klasie reakcji na ogień innej niż A1 lub A2, d0,”
Takie brzmienie przepisu oznacza że nie można zamontować falownika na niepalnym podłożu ściany, która z zewnątrz jest izolowana termicznie np styropianem. Taka sytuacja jest nieracjonalna gdyż co prawda odległość między falownikiem a materiałem palnym będzie mniejsza niż 2 m ale falownik i palny materiał będą oddzielone materiałem niepalnym. Klasyczny przykład to montaż falownika w garażu po wewnętrznej ścianie wykonanej np. z silikatów a z zewnątrz ocieplonej styropianem. Brzmienie tego przepisu można by poprawić poprzez zredagowanie tego przepisu np. w formie.
Falownik umieszcza … w odległości co najmniej 2 m od elementu budynku wykonanego z materiałów o klasie reakcji na ogień innej niż A1 lub A2, d0, z wyłączeniem sytuacji w której między między falownikiem a materiałem o klasie reakcji na ogień innej niż A1 lub A2, d0 znajduje się materiał o klasie reakcji na ogień A1 lub A2, d0.
- Instalację fotowoltaiczną wyposaża się w co najmniej następujące środki ochrony:
1) urządzenie do monitorowania stanu izolacji po stronie prądu stałego;
2) urządzenie do wykrywania zwarć łukowych.
Urządzenia do monitorowania stanu izolacji są powszechnie stosowane jako wyposażenie falowników fotowoltaicznych z kolei zapis mówiący o wykrywania zwarć łukowych jest nieprecyzyjny czy chodzi o zwarcia równoległe czy szeregowe. Zwarcia równoległe są powszechnie monitorowane przez falowniki fotowoltaiczne z kolei zwarcia szeregowe już nie. Monitorowanie zwarć łukowych szeregowych wydaje się wymogiem nadmiarowym w przypadku domów jednorodzinnych szczególnie jeżeli montaż modułów PV odbywa się nad poszyciem niepalnym.
§ 309. Budynek z instalacją fotowoltaiczną oznacza się znakiem informującym o występowaniu tej instalacji, zgodnie z warunkami określonymi w Polskiej Normie dotyczącej wymagań dla instalacji lub lokalizacji fotowoltaicznych (PV) układów zasilania.
Przepis nie wskazuje gdzie ma znajdować się oznaczenie budynku aby takie oznaczenie miało pełnić realne funkcje informacyjne należałoby jasno wskazać miejsce montażu ponadto nie wskazano dokładnie normy określenie “Polska Norma” jest bardzo nieprecyzyjne. Wydaje się zasadne aby sam znak został bezpośrednio umieszczony w rozporządzeniu wraz z identyfikacją kolorczytyczną wy wymiarami.
Rozdział 12 Warunki instalowania magazynów energii
§ 310. 1. Budynek, w którym jednym ze źródeł energii elektrycznej jest akumulatorowy system magazynowania energii elektrycznej, wyposaża się w przeznaczony do użycia przez ekipy ratownicze wyłącznik awaryjny, odłączający ten system od wszystkich obwodów wejściowych i wyjściowych.
Na wstępie należy zaznaczyć że Rozporządzenie nie przytacza definicji magazynu energii co stwarza problemy w zrozumieniu i interpretacji poszczególnych przepisów. Szczególną wątpliwość budzi fakt czy autor ma tu na myśli pod pojęciem magazynu energii jego część stałoprądową tj. moduły akumulatorowe oraz BMS czy pod tym pojęciem znajduje się także część magazynu energii zmiennoprądowa w postaci falownika czy PCS. Należy dodać że na bazie prawa energetycznego definicja magazynu energii jest całościowa czyli razem z elementem zmiennoprądowym. Przyjęcie innej definicji byłoby bardzo problematyczne gdyż w wielu konstrukcjach magazynów energii falownik czy też PCS jest integralną częścią zestawu i nie można go zamontować osobno chodzi szczególnie o magazyny energii all in one czy większość magazynów energii używanych w segmencie C&I. Z uwagi na brak przyjętej definicji trudno powiedzieć czy autor zapisu rozumie pod pojęciem “..odłączający ten system od wszystkich obwodów wejściowych i wyjściowych.. “ odłączenie strony DC od obwodów AC. Przyjęcie takiej logiki skutkowałoby brakiem technicznych możliwości realizacji tego przepisu dla magazynów typu all in one gdzie takie podłączenie jest fizycznie niemożliwe do realizacji przez zewnętrzne urządzenia. Z kolei nawet w przypadku urządzeń w których falownik nie jest zintegrowany z modułami bateryjnymi realizacja takiego odłączenia wydaje się nie mieć uzasadnienia technicznego gdyż odłączone przewody nadal będą pod napięciem tyle że z przerwą między BMS modułu akumulatorowego a falownikiem. Przyjmując z kolei że odłączenie o którym mowa w cytowanym przepisie ma być po stronie prądu przemiennego to o ile falownik nie jest wyposażony w system pracy wyspowej działanie tego wyłącznika nie ma żadnego technicznego uzasadnienia gdyż każdy falownik hybrydowy współpracujący z magazynem energii po zaniku napięcia w sieci odłączy się samoczynnie od sieci wraz z magazynem energii. Dlatego montaż wskazanego w przepisie wyłącznika awaryjnego jedynie powiela standardową funkcję stosowanych w instalacjach urządzeń. Jedyny sens stosowania wyłącznika awaryjnego jest w przypadku gdy falownik hybrydowy współpracujący z magazynem energii realizuje jednocześnie funkcję zasilania awaryjnego. To jest jedyna sytuacja w której budynek odłączony od sieci może posiadać obwody pod napięciem. W takim przypadku jednak należałoby uspójnić przepisy montażu i zabezpieczenia instalacji zasilania awaryjnego. Gdyż od strony bezpieczeństwa magazyn energii współpracujący z falownikiem hybrydowym mogący realizować funkcję zasilania awaryjnego co do zasady nie różni się od systemów UPS czy generatorów prądotwórczych.
§ 312. 1. Akumulatorowy system magazynowania energii elektrycznej, zwany dalej „magazynem energii”, ma być wyposażony w system zarządzania akumulatorem (BMS) spełniający warunki określone w Polskiej Normie dotyczącej wymagań bezpieczeństwa dla akumulatorów litowych i baterii mających zastosowanie w przemyśle.
- Obudowa magazynu energii ma być wykonana z materiałów niepalnych w sposób zabezpieczający przed uszkodzeniami mechanicznymi.
Przepis wymaga aby akumulatorowy magazyn energii był wyposażony w BMS zgodny z polską normą bez wskazania tej normy jest to zapis wyjątkowo nieprecyzyjny i mylący. Należy wziąć pod uwagę że na rynku są magazyny energii które nie zawierają ogniw litowo – jonowych a tym samym nie mogą być wyposażone w BMS spełniający wymagania bezpieczeństwa dla akumulatorów litowych i baterii mających zastosowanie w przemyśle. Podobnie nie ma technicznego uzasadnienia aby każdy magazyn energii był wyposażony w niepalną obudowę choć jest to standard dla ogniw litowo jonowych to w przypadku akumulatorów oparych o materiały niepalne wymóg ten jest całkowicie nieracjonalny i znacząco ograniczający rynek.
- Magazyn energii wewnątrz budynku instaluje się przy spełnieniu następujących warunków:
1) w przypadku magazynu energii o łącznej pojemności akumulatorów do 10 kWh:
- a) akumulatory umieszcza się w pomieszczeniu nieprzeznaczonym na pobyt ludzi,
- b) pomieszczenie z akumulatorami wyposaża się w co najmniej jedną autonomiczną czujkę dymu, spełniającą warunki określone w Polskiej Normie dotyczącej autonomicznych czujek dymu;
Zastosowanie wymogu umieszczenia magazynu energii w pomieszczeniu nieprzeznaczonym nawet na czasowy pobyt ludzi znacznie ogranicza dostępne miejsca montażu takie jak niektóre pomieszczenia techniczne rodzi też ryzyko instalacji magazynów energii w pomieszczeniach niewłaściwych dla magazynów energii nak nieużytkowe poddasza, które od strony formalnej jako jedyne mogą spełniać wymogi.
Wyłączenie możliwości montażu magazynów energii w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi powoduje brak możliwości montażu magazynu energii w większości mieszkań domów wielorodzinnych gdzie nie ma w nich innych pomieszczeń niż te przeznaczone na pobyt ludzi postawienie tak restrykcyjnego wymogu budzi uzasadnione obawy czy rozporządzenie zbyt daleko nie ingeruje w prawo własności szczególnie że na rynku są dostępne urządzenia przeznaczone do montażu w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi.
Podobnie nieracjonalny jest wymóg stosowania automatycznej czujki dymu dla każdego magazynu energii także takiego, który z uwagi na swoją budowę i zastosowane materiały jest całkowicie niepalny jak np. akumulator Redox Flow czy akumulatory o bardzo niskim ryzyku zapłonu.
2) w przypadku magazynu energii o łącznej pojemności akumulatorów powyżej 10 kWh do 50 kWh:
- a) w budynku nieprzeznaczonym wyłącznie do celu magazynowania energii elektrycznej akumulatory umieszcza się w pomieszczeniu technicznym przeznaczonym wyłącznie do tego celu, wydzielonym przeciwpożarowo ścianami o klasie odporności ogniowej co najmniej EI 60 i stropami albo innymi przegrodami o klasie odporności ogniowej co najmniej REI 60 oraz zamkniętym drzwiami o klasie odporności ogniowej co najmniej EI 30, przy czym wymagań dotyczących wydzielenia przeciwpożarowego pomieszczenia technicznego nie stosuje się w przypadku, gdy akumulatory są umieszczone w obudowie o klasie odporności ogniowej co najmniej EI 60, a znajdujące się w niej otwory mają zamknięcia przeciwpożarowe o klasie odporności ogniowej nie niższej od klasy obudowy,
Zaproponowany w rozporządzeniu wymóg instalacji magazynu energii w pomieszczeniu technicznym przeznaczonym wyłącznie do tego celu w praktyce oznacza brak możliwości znalezienia takiej lokalizacji w typowym domu jednorodzinnym. Trudno sobie wyobrazić aby przy obecnych cenach nieruchomości czy kosztach budowy inwestor przeznaczył całe pomieszczenie wyłącznie na magazyn energii. Wymóg ten nie ma także technicznego racjonalnego uzasadnienia. Na rynku oprócz magazynów energii, które oparte są o ogniwa litowo jonowe NMC mogące stanowić ograniczone ryzyko pożarowe większość instalowanych urządzeń oparte jest o ogniwa LFP o bardzo niskim ryzyku pożaru z uwagi większą stabilność chemiczną i wyższą wartość temperatury ucieczki termicznej. Szacunkowa energia cieplna uwolniona przy zapaleniu się 10 kWh magazynu litowo jonowego może mieścić się w widełkach 280–750 MJ, Nie oznacza to jednak że wszystkie dostępne na rynku nowoczesne magazyny energii będą miały takie wartości.
Kluczowe aspekty, które przyczyniają się do poprawy bezpieczeństwa termicznego w nowszych generacjach ogniw LFP to ulepszone materiały katodowe i anodowe, zmiany w konstrukcji ogniw jak stosowanie separatorów o lepszych właściwościach termicznych, które zapobiegają zwarciom wewnętrznym w wysokich temperaturach. Udoskonalone systemy odprowadzania ciepła. Projektowanie ogniw i modułów akumulatorowych w sposób, który skuteczniej rozprasza ciepło, zapobiegając lokalnym przegrzewaniom i propagacji ucieczki termicznej. Dodatkowo do konstrukcji ogniw wprowadza się materiały, które są mniej podatne na zapłon lub hamują rozprzestrzenianie się ognia. W konstrukcjach pakietów bateryjnych producenci stosują różne strategie w (np. odstępy między ogniwami, izolacja termiczna, materiały rozpraszające ciepło, zawody dekompresyjne), aby ograniczyć propagację ucieczki termicznej z jednego ogniwa na sąsiednie. Z tego względu nieuzasadnione i krzywdzące jest stosowanie jednych bardzo restrykcyjnych wymogów dla wszystkich magazynów energii także tych uznawanych powszechnie za bardzo bezpieczne jak te oparte o ogniwa LFP.